Chwilio'r wefan
English

​​​​​​​Hwb i fywyd morol gan dîm teils gwyddonol Abertawe

Bywyd morol gwerthfawr yn cael help llaw i ffynnu yn nyfroedd y Mwmbwls.

MumblesTiles

Bydd profion sy'n cael eu cynnal ar deils concrit wedi'u dylunio'n arbennig yn cadarnhau pa fath o batrymau sy'n cynnig y cartref gorau i anifeiliaid a gwymon glan môr.

Er mwyn eu helpu yn y degawdau i ddod, gellid  defnyddio'r patrymau mwyaf effeithiol ar rannau o system amddiffyniad môr ddiweddaredig sydd bellach yn cael ei chynllunio ar gyfer y Mwmbwls.

Mae nifer o deils newydd wedi'u gosod ar ochr llanw'r amddiffyniad môr presennol. Bydd gwyddonwyr yn astudio'r canlyniadau dros y misoedd i ddod.

Arweinir y fenter gosod teils - a elwir yn Sea-Hive y Mwmbwls - gan brosiect biowyddoniaeth SEACAMS2 Prifysgol Abertawe mewn partneriaeth â Chyngor Abertawe, sy'n cynllunio'r amddiffynfeydd môr newydd, dylunwyr y morglawdd, Amey, a'r partner peirianneg sifil a ddewiswyd gan Amey, Knights Brown.

Mae cefnogwyr yn cynnwys Reckli, CubeX Industries, JBA Consulting, Cyfoeth Naturiol Cymru a phrosiect Ecostructure (Rhaglen Cydweithredu Iwerddon Cymru 2014-2022).   

Mae byrddau gwybodaeth yn cael eu gosod ar hyd y prom sy'n esbonio nodau'r prosiect.

Meddai Ruth Callaway, Uwch-wyddonydd Ymchwil SEACAMS2, "Rydym am greu arfordir sy'n denu bywyd gwyllt. Bydd Sea-Hive y Mwmbwls yn ymchwilio i sut gallwn greu morglawdd sy'n fwy eco-gyfelligar. 

"Mae gan y teils wahanol weadau - mae gan rai rhigolau a holltau dwfn i ddynwared arwynebau creigiau naturiol, mae gan eraill batrymau geometrig. Mae dau ddyluniad yn cynnwys siâp cregyn wystrys i adlewyrchu hanes y Mwmbwls fel canolfan y fasnach wystrys.

"Byddwn yn monitro cytrefiad y teils gyda gwymon, cregyn crachod a chreaduriaid eraill ac yn profi pa batrymau sy'n gweithio orau."

Mae'r 135 o deils hecsagonol hyd at oddeutu 4cm o drwch ac yn mesur oddeutu 50cm o un pen i'r llall. Maent wedi'u gosod ar y morglawdd presennol mewn tri lleoliad ar hyd y morglawdd a byddant yno am beth amser.

Gellir eu gweld o'r blaendraeth.

Meddai Mark Thomas, Aelod Cabinet Cyngor Abertawe dros yr Amgylchedd a Rheoli Isadeiledd, "Bydd y canlyniadau'n llywio'n gwaith i uwchraddio a gwella system amddiffyn arfordirol y Mwmbwls.

"Ar hyn o bryd rydym yn gofyn i'r cyhoedd am syniadau cynnar ar gyfer yr amddiffynfeydd môr newydd. Mae'r cyhoedd eisoes wedi dweud wrthym eu bod am i ni uwchraddio'r amddiffynfeydd i amddiffyn cartrefi a busnesau rhag y lefelau môr cynyddol. Ar hyn o bryd mae'r amddiffynfeydd yn rhy isel, ac oherwydd eu hoed, mae angen eu huwchraddio."

Mae ymgynghoriad cyhoeddus ar yr amddiffynfeydd môr yn rhoi cyfle i'r cyhoedd fynegi eu barn am y dull hwn o greu amddiffynfeydd môr sy'n denu bywyd gwyllt a pha deils maent yn eu hoffi a'r rhai nad ydynt yn eu hoffi.

Mae SEACAMS2 yn cael ei ariannu'n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) drwy Lywodraeth Cymru.

Prif ariannwr y cynllun yw Rhaglen Rheoli Perygl Llifogydd ac Arfordiroedd Llywodraeth Cymru, gan roi tua £12m yn amodol ar adolygu'r dylunio a'r costau. Bydd y cyngor yn darparu tua £2m.

Wedi'i bweru gan GOSS iCM